چک برگشتی و مطالبه وجه؛ شکایت حقوقی یا کیفری؟

اگر چکی در اختیار شماست و هنگام مراجعه به بانک با نبود موجودی یا کافی نبودن موجودی حساب مواجه شده اید. احتمالا اولین سوال این است که برای گرفتن پول خود باید شکایت حقوقی مطرح کنید یا شکایت کیفری.

پاسخ این سوال برای همه چک ها یکسان نیست.

در بعضی شرایط امکان شکایت کیفری از صادرکننده چک وجود دارد. در بعضی موارد چک از نظر کیفری قابل پیگیری نیست اما همچنان امکان مطالبه وجه آن وجود دارد. در برخی پرونده ها نیز اگر شرایط قانونی فراهم باشد. دارنده می تواند به جای شروع دعوای معمول مطالبه وجه. از دادگاه درخواست صدور اجراییه موضوع ماده 23 قانون صدور چک کند.

بنابراین صرف برگشت خوردن چک برای انتخاب روش اقدام کافی نیست.

باید مشخص شود چک برای چه منظوری صادر شده است. آیا بابت تضمین بوده است یا خیر. آیا در متن چک شرطی وجود دارد یا خیر. آیا تاریخ واقعی صدور با تاریخ درج شده در چک تفاوت دارد یا خیر. چه زمانی چک به بانک ارائه شده است. چه زمانی گواهی عدم پرداخت صادر شده است و آیا مهلت قانونی شکایت کیفری هنوز باقی مانده است یا خیر.

پاسخ سریع. برای چک برگشتی حقوقی اقدام کنیم یا کیفری؟

اگر بخواهیم موضوع را ساده کنیم. برای پیگیری چک برگشتی چند مسیر مهم وجود دارد.

روش پیگیری	هدف اصلی	امکان مجازات کیفری	چه زمانی مطرح می شود
شکایت کیفری	رسیدگی به جنبه کیفری صدور چک بلامحل	در صورت وجود شرایط قانونی ممکن است	زمانی که چک شرایط تعقیب کیفری را داشته باشد
مطالبه وجه چک	دریافت مبلغ چک و حقوق مالی مرتبط	ندارد	زمانی که هدف اصلی وصول طلب باشد
اجراییه ماده 23	اقدام اجرایی برای وصول مبلغ چک	هدف اصلی آن وصول وجه است	زمانی که شرایط ماده 23 وجود داشته باشد

این مسیرها همیشه جایگزین کامل یکدیگر نیستند. ممکن است چکی شرایط شکایت کیفری داشته باشد اما دارنده مهلت قانونی آن را از دست داده باشد. در چنین وضعیتی ممکن است همچنان امکان مطالبه وجه از مسیر حقوقی وجود داشته باشد.

همچنین ممکن است چک بابت تضمین صادر شده باشد. در این حالت اگر شرایط قانونی اثبات شود. امکان تعقیب کیفری صادرکننده وجود ندارد. اما این موضوع به معنی از بین رفتن اصل طلب یا تعهد اصلی نیست و بسته به رابطه حقوقی طرفین ممکن است بتوان از مسیر حقوقی برای وصول طلب اقدام کرد.

چک برگشتی دقیقا یعنی چه؟

چک زمانی با عدم پرداخت مواجه می شود که دارنده برای وصول آن به بانک مراجعه کند اما تمام یا بخشی از مبلغ چک پرداخت نشود.

نبود موجودی یا کافی نبودن موجودی یکی از مهم ترین دلایل برگشت چک است. اما عدم پرداخت می تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد. برای مثال ممکن است امضای صادرکننده با نمونه موجود در بانک مطابقت نداشته باشد یا چک به شکلی تنظیم شده باشد که بانک امکان پرداخت آن را نداشته باشد.

در چنین شرایطی بانک باید علت عدم پرداخت را در گواهی عدم پرداخت درج کند و گواهی دارای کد رهگیری صادر شود. این گواهی یکی از مهم ترین مدارک برای پیگیری قضایی و ثبتی چک است.

به همین دلیل اگر چک شما پرداخت نشده است. گواهی عدم پرداخت را دریافت کنید و آن را همراه با اصل چک و سایر مدارک مرتبط نگهداری کنید.

آیا چک برگشتی جرم است و چه زمانی می توان شکایت کیفری کرد؟

هر چک برگشتی لزوما موجب مسئولیت کیفری صادرکننده نمی شود.

قانون صدور چک برای صدور چک بلامحل در شرایط مشخص ضمانت اجرای کیفری در نظر گرفته است. بنابراین باید ابتدا بررسی شود که چک مشمول مواردی که قانون از تعقیب کیفری خارج کرده است نباشد.

برای مثال اگر ثابت شود چک سفیدامضا بوده است. یا وصول وجه آن به تحقق شرطی وابسته بوده است. یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد صادر شده است. صادرکننده طبق ماده 13 قانون صدور چک قابل تعقیب کیفری نخواهد بود.

همچنین اگر ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده یا تاریخ واقعی صدور آن مقدم بر تاریخ درج شده در چک بوده است. امکان تعقیب کیفری با محدودیت قانونی مواجه خواهد شد.

بنابراین قبل از طرح شکایت کیفری باید علت صدور چک و شرایط آن بررسی شود.

مهلت شکایت کیفری چک برگشتی چقدر است؟

مهلت قانونی یکی از مهم ترین موضوعات در شکایت کیفری چک است.

طبق ماده 11 قانون صدور چک. دارنده باید حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول آن به بانک مراجعه کند. همچنین اگر چک برگشت بخورد. دارنده باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت برای شکایت کیفری اقدام کند. در صورت از دست رفتن این مهلت ها. حق شکایت کیفری از بین می رود.

منظور از دارنده در این ماده نیز شخصی است که برای نخستین بار چک را به بانک ارائه کرده است. بنابراین موضوع انتقال چک نیز در تعیین امکان شکایت کیفری اهمیت دارد.

به همین دلیل اگر چک مدت زیادی است که در اختیار شماست. بهتر است قبل از هر اقدامی تاریخ چک و تاریخ مراجعه به بانک و تاریخ گواهی عدم پرداخت بررسی شود.

اگر مهلت شکایت کیفری تمام شده باشد چه کنیم؟

از دست رفتن امکان شکایت کیفری لزوما به معنی از بین رفتن اصل طلب نیست.

اگر دارنده مهلت کیفری را از دست داده باشد. باید بررسی شود که آیا امکان مطالبه وجه چک از مسیر حقوقی یا استفاده از سایر روش های قانونی برای وصول طلب وجود دارد یا خیر.

در واقع باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد.

شکایت کیفری بیشتر به مسئولیت کیفری صادرکننده مربوط است.

مطالبه وجه با هدف دریافت طلب و حق مالی دارنده انجام می شود.

بنابراین اگر مهلت کیفری گذشته است. نباید تصور کرد که دیگر هیچ راهی برای پیگیری مبلغ چک وجود ندارد.

چک تضمینی چیست و چگونه می توان آن را پیگیری کرد؟

چک تضمینی معمولا برای تضمین انجام یک تعهد یا اجرای مفاد یک قرارداد در اختیار طرف مقابل قرار می گیرد.

برای مثال ممکن است شخصی هنگام انعقاد قرارداد یک فقره چک در اختیار طرف مقابل قرار دهد تا در صورت انجام نشدن تعهدات قراردادی از آن استفاده شود.

در این حالت باید ابتدا مشخص شود که چک واقعا بابت تضمین صادر شده است یا خیر. همچنین باید بررسی شود که تعهد اصلی چه بوده و آیا شرایط استفاده از چک ایجاد شده است یا خیر.

مطابق ماده 13 قانون صدور چک. اگر تضمینی بودن چک ثابت شود. صادرکننده قابل تعقیب کیفری نخواهد بود. با این حال این موضوع به معنی از بین رفتن امکان مطالبه حقوقی نیست و رابطه قراردادی طرفین می تواند در تعیین مسیر قانونی اهمیت داشته باشد.

اگر روی چک نوشته شده باشد بابت ضمانت است چه تاثیری دارد؟

اگر در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد صادر شده است. این موضوع می تواند هم بر جنبه کیفری و هم بر امکان استفاده از اجراییه ماده 23 تاثیر بگذارد.

مطابق ماده 23 قانون صدور چک. یکی از شرایط صدور اجراییه این است که در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد صادر شده است.

بنابراین یک عبارت درج شده در متن چک می تواند در انتخاب مسیر پیگیری اهمیت زیادی داشته باشد.

اگر چک مشروط باشد چه می شود؟

چک مشروط نیز شرایط خاصی دارد.

اگر در متن چک وصول وجه به تحقق شرطی وابسته شده باشد. این موضوع می تواند مانع تعقیب کیفری صادرکننده شود.

از طرف دیگر وجود شرط در متن چک یکی از مواردی است که می تواند مانع صدور اجراییه موضوع ماده 23 نیز شود.

در چنین پرونده ای باید متن چک و قرارداد اصلی در کنار یکدیگر بررسی شوند تا مشخص شود شرط مورد نظر چه بوده و آیا تعهد اصلی انجام شده است یا خیر.

اگر چک سفیدامضا باشد چه می شود؟

چک سفیدامضا از مواردی است که قانون آن را از تعقیب کیفری خارج کرده است. البته اثبات سفیدامضا بودن چک و بررسی رابطه حقوقی طرفین همچنان اهمیت دارد.

ممکن است درباره نحوه تکمیل چک. حدود اختیار دارنده و علت صدور آن اختلاف وجود داشته باشد.

بنابراین سفیدامضا بودن چک به معنی پایان اختلاف نیست. بلکه مسیر بررسی پرونده را تغییر می دهد.

مطالبه وجه چک یا اجراییه ماده 23. کدام مسیر مناسب است؟

این سوال برای بسیاری از دارندگان چک برگشتی مهم تر از این است که صرفا بدانند شکایت کیفری ممکن است یا خیر.

اگر هدف اصلی دریافت پول باشد. باید بررسی شود که آیا طرح دعوای مطالبه وجه مناسب است یا اینکه شرایط صدور اجراییه ماده 23 وجود دارد.

در دعوای مطالبه وجه. دارنده برای دریافت طلب خود از مسیر حقوقی اقدام می کند.

در اجراییه ماده 23. قانون شرایطی را فراهم کرده است که دارنده بتواند با ارائه گواهی عدم پرداخت از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه کند.

بنابراین این دو مسیر یکسان نیستند و انتخاب میان آنها به شرایط چک و مدارک موجود بستگی دارد.

شرایط صدور اجراییه مستقیم برای چک برگشتی

مطابق ماده 23 قانون صدور چک. دارنده می تواند با ارائه گواهی عدم پرداخت از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه نسبت به کسری مبلغ چک و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را مطرح کند.

دادگاه در صورت وجود شرایط قانونی مکلف به صدور اجراییه است.

مهم ترین شرایط عبارتند از.

• در متن چک وصول وجه منوط به تحقق شرطی نشده باشد.
• در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد صادر شده است.
• گواهی عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت موضوع ماده 14 صادر نشده باشد.

در صورت وجود این شرایط. صادرکننده پس از ابلاغ اجراییه ده روز فرصت دارد بدهی خود را بپردازد. با موافقت دارنده برای پرداخت آن ترتیبی ایجاد کند یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را ممکن سازد. در غیر این صورت عملیات اجرایی طبق مقررات ادامه پیدا می کند.

بنابراین اجراییه ماده 23 می تواند در برخی پرونده ها مسیر مهمی برای وصول وجه باشد. اما استفاده از آن نیازمند بررسی شرایط خود چک است.

تفاوت مطالبه وجه چک با اجراییه ماده 23

این دو مسیر را نباید یکی دانست.

موضوع	مطالبه وجه چک	اجراییه ماده 23
ماهیت	دعوای حقوقی	درخواست صدور اجراییه
هدف	دریافت طلب	وصول مبلغ چک
گواهی عدم پرداخت	از مدارک مهم پرونده	از مدارک لازم
بررسی شرایط ماده 23	موضوع اصلی نیست	الزامی است
چک تضمینی	امکان بررسی حقوقی دارد	در صورت درج تضمینی بودن در متن چک مشمول ماده 23 نیست
چک مشروط	با توجه به شرایط پرونده قابل بررسی است	وجود شرط در متن چک مانع صدور اجراییه موضوع ماده 23 است
مهلت کیفری	موضوع اصلی نیست	موضوع اصلی نیست

نکته مهم این است که نداشتن شرایط اجراییه ماده 23 به معنی نداشتن حق مطالبه وجه نیست.

برای مثال ممکن است چکی بابت تضمین صادر شده باشد و به همین دلیل شرایط اجراییه ماده 23 را نداشته باشد. اما اگر دارنده بر اساس قرارداد و رابطه حقوقی طرفین حق مطالبه داشته باشد. مسیر حقوقی همچنان می تواند قابل بررسی باشد.

آیا می توان همزمان شکایت کیفری و مطالبه وجه کرد؟

در پرونده های چک ممکن است یک موضوع هم جنبه کیفری داشته باشد و هم دارنده برای دریافت مبلغ آن نیاز به پیگیری حق مالی خود داشته باشد.

اما این به معنی آن نیست که در تمام پرونده ها باید چند دعوا را همزمان مطرح کرد.

اگر چک شرایط تعقیب کیفری را داشته باشد. دارنده می تواند جنبه کیفری موضوع را بررسی کند. از طرف دیگر قانون امکان مطالبه وجه و ضرر و زیان مربوط به چک را نیز پیش بینی کرده است.

بنابراین بهتر است قبل از شروع چند اقدام مختلف. ابتدا مشخص شود هدف اصلی چیست و کدام مسیر می تواند با وضعیت پرونده هماهنگ تر باشد.

مطالبه وجه چک از مسیر حقوقی چه زمانی اهمیت پیدا می کند؟

هدف اصلی بسیاری از دارندگان چک برگشتی دریافت مبلغی است که در چک درج شده است.

به همین دلیل حتی اگر امکان شکایت کیفری وجود داشته باشد. نباید موضوع وصول طلب نادیده گرفته شود.

در دعوای حقوقی ممکن است اصل مبلغ چک و در صورت وجود شرایط قانونی خسارت تاخیر تادیه و هزینه های قابل مطالبه نیز مورد درخواست قرار گیرد.

انتخاب مسیر حقوقی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که چک بابت تضمین صادر شده باشد. مهلت کیفری از بین رفته باشد. درباره علت صدور چک اختلاف وجود داشته باشد یا شرایط اجراییه ماده 23 فراهم نباشد.

اگر پرونده شما بیشتر از یک مطالبه ساده وجه چک است و نیاز به بررسی دقیق مسیر حقوقی دارد. می توانید برای آشنایی با وکلایی که در پرونده های حقوقی فعالیت می کنند. فهرست بهترین وکیل حقوقی تهران را نیز بررسی کنید. قرار گرفتن نام وکیل در یک فهرست به معنی تضمین نتیجه پرونده نیست و انتخاب وکیل بهتر است بر اساس حوزه فعالیت و تجربه مرتبط با موضوع پرونده انجام شود.

برای مطالبه وجه چک چه مدارکی لازم است؟

مدارک مورد نیاز با توجه به نوع پرونده متفاوت است. اما معمولا اصل چک و گواهی عدم پرداخت از مهم ترین مدارک هستند.

اگر چک در ارتباط با یک قرارداد صادر شده باشد. قرارداد اصلی نیز اهمیت زیادی پیدا می کند.

برای مثال اگر چک بابت خرید ملک صادر شده باشد. قرارداد فروش. رسیدهای پرداخت. مکاتبات طرفین و سایر اسناد مرتبط می توانند در بررسی رابطه حقوقی طرفین موثر باشند.

در پرونده های چک گاهی خود چک تمام ماجرا را نشان نمی دهد.

علت صدور چک و تعهدی که میان طرفین وجود داشته است نیز می تواند در انتخاب مسیر قانونی اهمیت داشته باشد.

آیا می توان خسارت تاخیر تادیه چک را هم گرفت؟

در بسیاری از پرونده های مطالبه وجه چک. موضوع خسارت تاخیر تادیه نیز مطرح می شود.

اگر مبلغ چک برای مدت قابل توجهی پرداخت نشده باشد. دارنده ممکن است علاوه بر اصل مبلغ. خسارت تاخیر تادیه را نیز مطالبه کند.

البته شرایط تعلق خسارت و نحوه محاسبه آن باید با توجه به مقررات و وضعیت پرونده بررسی شود.

بنابراین هنگام تنظیم دادخواست بهتر است علاوه بر اصل مبلغ چک. سایر حقوق مالی قابل مطالبه نیز بررسی شود.

اگر صادرکننده چک فوت کرده باشد چه می شود؟

فوت صادرکننده به خودی خود باعث از بین رفتن طلب دارنده نمی شود.

اما در این وضعیت موضوع ترکه و وضعیت مالی متوفی اهمیت پیدا می کند.

دارنده باید وضعیت انحصار وراثت. دارایی های باقی مانده و سایر اسناد مربوط به طلب را بررسی کند و متناسب با شرایط پرونده برای وصول آن اقدام کند.

بنابراین اگر صادرکننده چک فوت کرده است. بهتر است قبل از اقدام قضایی وضعیت ترکه و مدارک مرتبط با طلب مشخص شود.

اگر حساب صادرکننده خالی باشد چگونه طلب را وصول کنیم؟

خالی بودن حساب در زمان مراجعه به بانک به معنی غیرممکن بودن وصول طلب نیست.

هدف از پیگیری قضایی فقط برداشت موجودی همان حساب در همان لحظه نیست.

در صورت وجود شرایط قانونی و صدور حکم یا اجراییه. بسته به وضعیت پرونده امکان شناسایی و توقیف اموال قابل توقیف بدهکار وجود دارد.

ممکن است بدهکار در حساب دیگری وجه داشته باشد یا مالک خودرو. ملک یا سایر اموال قابل توقیف باشد.

البته شناسایی و توقیف اموال تابع مقررات اجرای احکام است و صرف داشتن چک برگشتی به معنی تضمین پیدا شدن مال مشخصی از بدهکار نیست.

اگر چک به شخص دیگری منتقل شده باشد چه می شود؟

انتقال چک می تواند بر وضعیت دارنده و امکان استفاده از برخی حقوق قانونی اثر بگذارد.

در مورد شکایت کیفری نیز ماده 11 قانون صدور چک شخصی را که چک پس از برگشت از بانک به او منتقل شده است اصولا از حق شکایت کیفری محروم می کند. مگر اینکه انتقال به صورت قهری انجام شده باشد.

بنابراین اگر چک برگشتی را از شخص دیگری دریافت کرده اید. قبل از انتخاب شکایت کیفری باید وضعیت انتقال آن بررسی شود.

چک صیادی برگشتی چه تفاوتی دارد؟

چک های صیادی به دلیل ثبت و انتقال در سامانه صیاد شرایط خاصی دارند.

طبق قانون. برای چک های مشمول مقررات جدید صیاد. ثبت هویت دارنده. مبلغ و تاریخ چک در سامانه اهمیت دارد و انتقال چک نیز از طریق ثبت در سامانه انجام می شود. همچنین در موارد مقرر قانونی اگر مالکیت چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد. بانک از پرداخت آن خودداری می کند.

به همین دلیل در پرونده های مربوط به چک صیادی باید علاوه بر اصل چک و گواهی عدم پرداخت. وضعیت ثبت و انتقال آن در سامانه نیز بررسی شود.

اگر صادرکننده ادعا کند چک را قبلا پرداخت کرده چه می شود؟

ممکن است صادرکننده ادعا کند که مبلغ چک را قبلا پرداخت کرده یا میان طرفین تسویه انجام شده است.

در چنین شرایطی مدارکی مانند رسید پرداخت. حواله بانکی. قرارداد تسویه یا سایر اسناد مرتبط می تواند اهمیت پیدا کند.

اگر اختلاف به مرحله رسیدگی قضایی برسد. دادگاه بر اساس مدارک و ادعاهای طرفین موضوع را بررسی می کند.

این موضوع درباره اجراییه ماده 23 نیز اهمیت دارد. زیرا اقامه دعوا از سوی صادرکننده به خودی خود عملیات اجرایی را متوقف نمی کند. اما در شرایط مشخصی که قانون تعیین کرده است. مرجع قضایی می تواند درباره توقف عملیات اجرایی تصمیم بگیرد.

آیا طرح دعوا درباره چک می تواند اجراییه ماده 23 را متوقف کند؟

صرف اینکه صادرکننده علیه دارنده چک دعوا مطرح کند. لزوما باعث توقف عملیات اجرایی نمی شود.

مطابق ماده 23. اگر مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند یا اجرای چک موجب ورود ضرر جبران ناپذیر شود. با اخذ تامین مناسب امکان صدور قرار توقف عملیات اجرایی وجود دارد.

در مواردی نیز اگر دلیل ارائه شده مستند به سند رسمی باشد یا ادعای مفقودی چک با دلایل قابل قبول مطرح شود. قانون امکان توقف عملیات اجرایی بدون اخذ تامین را پیش بینی کرده است.

بنابراین طرح دعوا به تنهایی به معنی متوقف شدن خودکار اجراییه نیست.

آیا برای پیگیری چک برگشتی به وکیل نیاز داریم؟

برای پرونده های ساده ممکن است دارنده بتواند بخشی از مراحل پیگیری را شخصا انجام دهد. اما زمانی که درباره ماهیت چک. امکان شکایت کیفری. مطالبه وجه. خسارت تاخیر تادیه. چک تضمینی یا مشروط و یا توقیف اموال اختلاف وجود دارد. بررسی پرونده توسط وکیل می تواند از انتخاب مسیر نامناسب جلوگیری کند.

به ویژه اگر مبلغ چک قابل توجه باشد یا مهلت شکایت کیفری در حال پایان باشد. بهتر است اصل چک. گواهی عدم پرداخت. قرارداد مربوط به صدور چک و سایر مدارک قبل از اقدام بررسی شوند.

اگر موضوع اصلی پرونده شما چک برگشتی است و نیاز به بررسی تخصصی تر دارید. می توانید فهرست وکیل متخصص چک در تهران را نیز بررسی کنید.

البته انتخاب وکیل به معنی تضمین نتیجه پرونده نیست. نتیجه هر پرونده به مدارک. ادعاهای طرفین. مقررات قابل اعمال و تصمیم مرجع قضایی بستگی دارد.

آیا وکیل می تواند برای چک برگشتی اجراییه بگیرد؟

اگر شرایط قانونی ماده 23 وجود داشته باشد. وکیل می تواند از طرف دارنده اقدامات لازم برای درخواست صدور اجراییه را انجام دهد.

ماده 23 نیز امکان درخواست حق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را در کنار درخواست اجراییه پیش بینی کرده است.

با این حال داشتن وکیل به معنی قطعی بودن نتیجه نیست.

وکیل باید ابتدا اصل چک و گواهی عدم پرداخت و سایر اسناد را بررسی کند و بعد بر اساس وضعیت واقعی پرونده مسیر مناسب را انتخاب کند.

برای چک برگشتی اول به بانک مراجعه کنیم یا دادگاه؟

در حالت معمول ابتدا باید چک برای وصول به بانک ارائه شود و در صورت عدم پرداخت. گواهی عدم پرداخت دریافت شود.

بعد از آن باید وضعیت پرونده بررسی شود.

• آیا چک شرایط شکایت کیفری دارد؟
• آیا مهلت شکایت کیفری باقی مانده است؟
• آیا چک بابت تضمین صادر شده است؟
• آیا در متن چک شرطی وجود دارد؟
• آیا شرایط ماده 23 برای صدور اجراییه فراهم است؟
• آیا مطالبه وجه از مسیر حقوقی مناسب تر است؟

پاسخ به این سوالات می تواند مسیر بعدی را مشخص کند.

مراحل پیگیری چک برگشتی به زبان ساده

اگر بخواهیم کل مسیر را خلاصه کنیم. می توان این مراحل را در نظر گرفت.

مرحله اول

چک را به بانک ارائه کنید و وضعیت پرداخت آن را مشخص کنید.

مرحله دوم

در صورت عدم پرداخت. گواهی عدم پرداخت دریافت کنید.

مرحله سوم

علت صدور چک و رابطه حقوقی میان طرفین را بررسی کنید.

مرحله چهارم

بررسی کنید چک تضمینی. مشروط یا سفیدامضا بوده است یا خیر.

مرحله پنجم

تاریخ چک و تاریخ مراجعه به بانک و تاریخ گواهی عدم پرداخت را بررسی کنید.

مرحله ششم

اگر قصد شکایت کیفری دارید. مهلت های قانونی را بررسی کنید.

مرحله هفتم

بررسی کنید آیا شرایط صدور اجراییه ماده 23 وجود دارد یا خیر.

مرحله هشتم

اگر مسیر حقوقی مناسب است. مطالبه وجه و سایر حقوق مالی قابل مطالبه را پیگیری کنید.

مرحله نهم

در صورت وجود شرایط قانونی. برای وصول طلب و شناسایی یا توقیف اموال اقدامات لازم را انجام دهید.

اشتباهات رایج در پیگیری چک برگشتی

• تصور اینکه هر چک برگشتی قابلیت شکایت کیفری دارد.
• بی توجهی به مهلت های قانونی شکایت کیفری.
• پیگیری چک تضمینی مانند یک چک عادی.
• نادیده گرفتن قرارداد اصلی در پرونده های چک تضمینی.
• تصور اینکه شکایت کیفری به تنهایی باعث دریافت پول می شود.
• بی توجهی به گواهی عدم پرداخت.
• بررسی نکردن شرایط ماده 23 قبل از درخواست اجراییه.
• صبر کردن تا مدت طولانی و از دست دادن فرصت های قانونی.
• نادیده گرفتن نحوه انتقال چک.
• تصور اینکه خالی بودن حساب به معنی غیرممکن بودن وصول طلب است.

چه زمانی بهتر است از وکیل کمک بگیریم؟

اگر چک ساده باشد و درباره علت صدور آن اختلافی وجود نداشته باشد. ممکن است دارنده بتواند بخشی از مراحل را شخصا پیگیری کند.

اما در شرایطی که چک بابت تضمین صادر شده باشد. درباره قرارداد اصلی اختلاف وجود داشته باشد. مهلت شکایت کیفری رو به پایان باشد. چک منتقل شده باشد. صادرکننده ادعای پرداخت یا مفقودی یا جعل مطرح کند یا درباره اجراییه ماده 23 اختلاف ایجاد شده باشد. بررسی پرونده توسط وکیل می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

اگر هدف شما بررسی جنبه کیفری پرونده است. می توانید برای آشنایی با وکلای فعال در این حوزه فهرست وکیل کیفری تهران را نیز بررسی کنید.

منظور از این لینک معرفی وکلا بر اساس اطلاعات و معیارهای درج شده در صفحه مربوطه است و به معنی تضمین نتیجه پرونده نیست.

آیا برای چک برگشتی حتما باید شکایت کیفری کنیم؟

خیر. برای پیگیری چک برگشتی همیشه لازم نیست شکایت کیفری مطرح شود.

اگر هدف اصلی شما دریافت مبلغ چک باشد. ممکن است مطالبه وجه از مسیر حقوقی گزینه مناسب تری باشد. در بعضی پرونده ها نیز اگر شرایط ماده 23 وجود داشته باشد. درخواست اجراییه می تواند مسیر مهمی برای وصول مبلغ چک باشد.

از طرف دیگر اگر چک شرایط قانونی لازم برای تعقیب کیفری را داشته باشد و مهلت های قانونی نیز رعایت شده باشد. شکایت کیفری می تواند یکی از مسیرهای قابل بررسی باشد.

بنابراین قبل از انتخاب مسیر باید نوع چک. علت صدور آن. وضعیت گواهی عدم پرداخت. نحوه انتقال چک و رابطه مالی میان طرفین بررسی شود.

جمع بندی

چک برگشتی همیشه یک مسیر واحد برای پیگیری ندارد.

در برخی پرونده ها شکایت کیفری امکان پذیر است. در برخی موارد به دلیل شرایط چک یا از دست رفتن مهلت قانونی. مسیر کیفری قابل استفاده نیست. در بعضی پرونده ها نیز مطالبه وجه یا اجراییه ماده 23 می تواند برای وصول طلب اهمیت بیشتری داشته باشد.

مهم ترین نکته این است که میان مسئولیت کیفری صادرکننده و حق مالی دارنده تفاوت قائل شویم.

اگر چک بابت تضمین یا مشروط صادر شده باشد. ممکن است شکایت کیفری امکان پذیر نباشد. اما این موضوع لزوما به معنی از بین رفتن حق مطالبه وجه نیست.

همچنین اگر شرایط ماده 23 وجود داشته باشد. دارنده می تواند با ارائه گواهی عدم پرداخت از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه کند. صادرکننده نیز پس از ابلاغ اجراییه ده روز برای پرداخت بدهی یا توافق با دارنده یا معرفی مال فرصت دارد.

بنابراین قبل از هر اقدامی بهتر است این موارد بررسی شود.

• علت صدور چک چیست؟
• آیا چک بابت تضمین بوده است؟
• آیا چک مشروط بوده است؟
• آیا در متن چک درباره شرط یا تضمین توضیحی وجود دارد؟
• چه زمانی چک صادر شده است؟
• چه زمانی برای وصول آن به بانک مراجعه شده است؟
• چه زمانی گواهی عدم پرداخت صادر شده است؟
• آیا مهلت شکایت کیفری باقی مانده است؟
• آیا چک به شخص دیگری منتقل شده است؟
• آیا قرارداد یا سندی درباره علت صدور چک وجود دارد؟
• آیا شرایط صدور اجراییه ماده 23 وجود دارد؟

پاسخ به این سوالات می تواند مسیر قانونی مناسب را تا حد زیادی مشخص کند.

اگر مبلغ چک قابل توجه است یا چک در ارتباط با قرارداد و تعهد خاصی صادر شده است. بهتر است پیش از اقدام قضایی مدارک مربوط به صدور چک بررسی شود.

اگر بعد از بررسی شرایط پرونده به این نتیجه رسیدید که برای پیگیری موضوع به وکیل نیاز دارید. می توانید بر اساس حوزه فعالیت و موضوع پرونده لیست وکیل های تهران را بررسی کنید.

قرار گرفتن نام یک وکیل در یک فهرست به معنی تضمین نتیجه پرونده نیست. انتخاب وکیل بهتر است بر اساس حوزه فعالیت. تجربه مرتبط با موضوع پرونده و کیفیت مشاوره انجام شود.

در وکیل کلیک نیز تلاش شده است اطلاعات مربوط به مسائل حقوقی به زبان ساده در اختیار کاربران قرار بگیرد تا مخاطب قبل از اقدام بتواند شناخت بهتری از مسیر قانونی پیش رو داشته باشد.