مطالبه مهریه از دادگاه و اجرای ثبت؛ مراحل، مدارک و نکات مهم

مطالبه مهریه یکی از مهمترین موضوعاتی است که ممکن است در جریان اختلافات خانوادگی مطرح شود. بسیاری از افراد تصور می کنند برای گرفتن مهریه فقط باید به دادگاه مراجعه کنند. در حالی که سند ازدواج یک سند رسمی است و برای اجرای مفاد آن می توان از ظرفیت اجرای ثبت نیز استفاده کرد.

به همین دلیل وقتی صحبت از مطالبه مهریه می شود چند سوال مهم مطرح است. مهریه را از دادگاه مطالبه کنیم یا اجرای ثبت. برای به اجرا گذاشتن مهریه چه مدارکی لازم است. اجرای ثبت چگونه می تواند اموال زوج را توقیف کند. تکلیف مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه چیست. آیا برای مطالبه مهریه حتما باید وکیل گرفت. اگر زوج مالی به نام خود نداشته باشد چه اتفاقی می افتد.

در این مقاله تلاش کرده ایم مسیر مطالبه مهریه را از ابتدا تا مرحله وصول توضیح دهیم و در کنار مراحل عملی، مهمترین قوانین مربوط به مهریه را نیز بررسی کنیم.

مطالبه مهریه از دادگاه یا اجرای ثبت

برای مطالبه مهریه در حال حاضر دو مسیر اصلی وجود دارد. مراجعه به اجرای ثبت و طرح دعوا در دادگاه خانواده.

سند نکاحیه از جمله اسناد رسمی است و مهریه مندرج در آن در شرایط قانونی قابلیت صدور اجراییه دارد. بر اساس ماده ۲ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، در مورد مهریه و تعهداتی که ضمن ثبت ازدواج و طلاق و رجوع ایجاد شده است، درخواست اجرا از دفترخانه تنظیم کننده سند ازدواج انجام می شود.

در کنار این مسیر، امکان طرح دعوای مطالبه مهریه در دادگاه خانواده نیز وجود دارد.

یک نکته مهم در اینجا وجود دارد. مقرراتی که در سالهای اجرای برنامه ششم توسعه، مراجعه ابتدایی به اجرای ثبت را برای بسیاری از پرونده های مهریه الزامی می دانست، مربوط به بند ب ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه بود. اعتبار قانون برنامه ششم تا پایان سال ۱۴۰۲ ادامه داشت و قانون برنامه هفتم از سال ۱۴۰۳ جایگزین آن شد. بنابراین نباید این قاعده قدیمی را به شکل یک الزام همیشگی برای همه پرونده های امروز بیان کرد.

پس در عمل، انتخاب مسیر مناسب باید با توجه به شرایط پرونده، میزان مهریه، وجود یا نبود مال به نام زوج و هدف زوجه از پیگیری مهریه انجام شود.

تفاوت مطالبه مهریه از دادگاه و اجرای ثبت چیست

در اجرای ثبت، مبنای اقدام همان سند رسمی ازدواج است و برای شروع عملیات اجرایی نیازی به گرفتن حکم دادگاه درباره اصل دین وجود ندارد.

در دادگاه، زوجه با ثبت دادخواست مطالبه مهریه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، رسیدگی قضایی را آغاز می کند و در صورت صدور حکم و قطعی شدن آن، مراحل اجرای حکم دنبال می شود.

به صورت خلاصه می توان تفاوت این دو مسیر را اینگونه دید.

موضوع	اجرای ثبت	دادگاه خانواده
مبنای مطالبه	سند رسمی ازدواج	سند ازدواج و مقررات قانونی
شروع کار	درخواست صدور اجراییه	ثبت دادخواست
نیاز به حکم دادگاه برای اصل مطالبه	در حالت عادی خیر	بله
امکان توقیف اموال	بله	بله
رسیدگی به اعسار	مرجع قضایی صالح	دادگاه
امکان اعتراض	طبق مقررات اجرای ثبت	طبق مقررات آیین دادرسی
مناسب برای	پیگیری اجرایی سند و شناسایی و توقیف مال	رسیدگی قضایی و موضوعاتی که نیاز به تصمیم دادگاه دارند

بنابراین نمی توان گفت همیشه یکی از این دو روش بهتر است. شرایط مالی زوج و وضعیت پرونده تعیین می کند که کدام مسیر برای زوجه کاربردی تر باشد.

مراحل مطالبه مهریه از اجرای ثبت

اگر زوجه بخواهد مهریه را از طریق اجرای ثبت پیگیری کند، مسیر کلی به این صورت است.

مرحله اول. مراجعه به دفترخانه ازدواج

شروع کار معمولا از دفترخانه ای است که سند ازدواج در آن تنظیم شده است.

زوجه با ارائه مدارک لازم، درخواست صدور اجراییه برای مهریه را مطرح می کند.

بر اساس آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، در مورد مهریه و تعهداتی که ضمن ثبت ازدواج ایجاد شده است، درخواست اجرا از دفترخانه تنظیم کننده سند انجام می شود.

مرحله دوم. صدور اجراییه

پس از بررسی مدارک و ثبت درخواست، اجراییه صادر می شود.

ابلاغ های مربوط به پرونده اجرایی نیز طبق مقررات به صورت الکترونیکی انجام می شود. آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا برای ابلاغ های مرتبط با پرونده اجرایی، سازوکار الکترونیکی را پیش بینی کرده است.

مرحله سوم. پیگیری عملیات اجرایی

پس از صدور اجراییه، زوجه می تواند برای وصول مهریه از ظرفیت های قانونی اجرای ثبت استفاده کند.

یکی از مهمترین این ظرفیت ها شناسایی و توقیف اموال زوج است.

برای مثال در صورت وجود ملک، خودرو، حساب یا برخی حقوق مالی قابل توقیف، بسته به شرایط قانونی می توان نسبت به توقیف آن اقدام کرد.

البته هر مالی قابل توقیف نیست. موضوع مستثنیات دین در این مرحله اهمیت زیادی دارد و باید شرایط مال و وضعیت زوج بررسی شود.

مرحله چهارم. توقیف مال

اگر مالی از زوج شناسایی شود و آن مال از نظر قانونی قابل توقیف باشد، عملیات توقیف می تواند انجام شود.

برای مثال اگر ملکی به نام زوج وجود داشته باشد، بررسی وضعیت ثبتی ملک اهمیت زیادی دارد. اگر خودرو یا حساب بانکی وجود داشته باشد نیز امکان اقدام در چارچوب مقررات مربوط به توقیف وجود دارد.

در این مرحله یک اشتباه رایج این است که تصور شود صرف پیدا کردن یک مال به معنای امکان توقیف قطعی آن است. در حالی که نوع مال، مالکیت، ارزش آن، وضعیت رهن، مستثنیات دین و سایر محدودیت های قانونی باید بررسی شود.

مرحله پنجم. وصول مهریه

اگر مال توقیف شده باشد، در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، عملیات اجرایی برای وصول طلب ادامه پیدا می کند.

در برخی موارد ممکن است زوج بدهی را پرداخت کند. در برخی موارد نیز ممکن است مال توقیف شده در فرایند قانونی اجرا و فروش قرار بگیرد.

جزئیات این مرحله به نوع مال و شرایط پرونده بستگی دارد.

مراحل مطالبه مهریه از دادگاه

اگر زوجه بخواهد از طریق دادگاه اقدام کند، مسیر متفاوت است.

مرحله اول. آماده کردن مدارک

مدارک لازم برای طرح دعوا باید آماده شود.

مهمترین مدرک، سند ازدواج است. همچنین مدارک هویتی زوجه و اطلاعات مربوط به زوج نیز اهمیت دارد.

اگر زوجه وکیل داشته باشد، وکالتنامه نیز باید در پرونده وجود داشته باشد.

مرحله دوم. ثبت دادخواست مطالبه مهریه

دادخواست مطالبه مهریه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می شود.

در دادخواست باید میزان مهریه و مشخصات طرفین و سایر اطلاعات لازم به شکل صحیح درج شود.

اشتباه در مشخصات یا میزان مهریه می تواند باعث ایجاد مشکل در روند رسیدگی شود. به همین دلیل بهتر است قبل از ثبت دادخواست، اطلاعات سند ازدواج با دقت بررسی شود.

مرحله سوم. رسیدگی دادگاه

پس از ثبت دادخواست، پرونده به مرجع صالح ارجاع می شود و برای طرفین ابلاغ انجام می شود.

دادگاه با توجه به سند ازدواج و مدارک موجود درباره مطالبه مهریه تصمیم گیری می کند.

مرحله چهارم. صدور رای و اجرای آن

اگر دادگاه زوج را به پرداخت مهریه محکوم کند، در صورت قطعی شدن رای و طی شدن مراحل قانونی، پرونده وارد مرحله اجرا می شود.

در این مرحله نیز می توان با توجه به شرایط قانونی نسبت به شناسایی و توقیف اموال اقدام کرد.

مدارک لازم برای مطالبه مهریه

برای شروع کار بهتر است مدارک مورد نیاز از قبل آماده شود.

مدرک	کاربرد
سند ازدواج	اثبات میزان و نوع مهریه
شناسنامه	احراز هویت
کارت ملی	احراز هویت
اطلاعات هویتی زوج	برای ثبت صحیح درخواست یا دادخواست
وکالتنامه	در صورت اقدام از طریق وکیل
مدارک مربوط به اموال زوج	در صورت وجود و برای کمک به شناسایی مال
مدارک مربوط به پرداخت های قبلی	در صورت وجود اختلاف درباره میزان بدهی

اگر اصل سند ازدواج در دسترس نباشد، باید برای دریافت رونوشت یا مدرک جایگزین از مسیر قانونی مربوط اقدام شود.

آیا برای مطالبه مهریه باید حتما وکیل گرفت

خیر.

برای مطالبه مهریه الزاما داشتن وکیل شرط قانونی نیست.

زوجه می تواند شخصا مراحل قانونی را دنبال کند. با این حال در بعضی پرونده ها حضور وکیل می تواند روند کار را ساده تر کند.

برای مثال اگر زوج اموال مختلفی داشته باشد، احتمال انتقال مال وجود داشته باشد، درباره مالکیت اموال اختلاف وجود داشته باشد، زوج ادعای اعسار مطرح کند یا پرونده وارد مراحل مختلف اجرایی و قضایی شود، بررسی دقیق وضعیت پرونده اهمیت بیشتری پیدا می کند.

در چنین شرایطی مسئله فقط ثبت یک درخواست ساده نیست. نحوه اقدام، زمان اقدام و انتخاب ابزار قانونی مناسب می تواند روی نتیجه پرونده اثر بگذارد.

در چه شرایطی بهتر است برای مطالبه مهریه وکیل بگیریم

همانطور که گفتیم، برای مطالبه مهریه داشتن وکیل الزامی نیست و اگر پرونده ساده باشد، زوجه می تواند شخصا مراحل قانونی را انجام دهد. اما همیشه شرایط پرونده به این سادگی نیست. گاهی یک تصمیم اشتباه در ابتدای کار می تواند باعث شود روند وصول مهریه طولانی تر شود یا زوجه برای رسیدن به حق خود مجبور شود چند مرحله مختلف را دوباره پیگیری کند.

به همین دلیل بهتر است قبل از اقدام، شرایط پرونده خود را بررسی کنید. اگر موضوع فقط ثبت درخواست و پیگیری یک مهریه مشخص باشد و زوج نیز مال مشخصی برای توقیف داشته باشد، ممکن است نیازی به وکیل وجود نداشته باشد. اما در بعضی شرایط، حضور یک وکیل باتجربه می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

وقتی زوج اموال مختلفی دارد

یکی از شرایطی که کمک گرفتن از وکیل می تواند مفید باشد، زمانی است که زوج اموال مختلفی دارد اما مشخص نیست کدام یک از این اموال برای وصول مهریه قابل توقیف هستند.

برای مثال ممکن است زوج دارای ملک، خودرو، حساب بانکی، سهام یا سایر حقوق مالی باشد. در چنین شرایطی فقط دانستن اینکه مالی به نام زوج وجود دارد کافی نیست. باید وضعیت حقوقی مال، مالکیت آن، وجود رهن یا محدودیت و همچنین موضوع مستثنیات دین بررسی شود.

در صورتی که در چنین شرایطی قرار دارید، وکیل پایه یک دادگستری خانم تهران می تواند با بررسی وضعیت پرونده، درباره مسیر مناسب برای شناسایی و پیگیری اموال راهنمایی کند.

البته داشتن وکیل به این معنا نیست که حتما نتیجه خاصی در پرونده به دست می آید. نقش وکیل این است که وضعیت حقوقی پرونده را بررسی کند و اقدامات لازم را در چارچوب قانون انجام دهد.

وقتی احتمال انتقال اموال زوج وجود دارد

گاهی زوجه می داند که زوج دارای مال است اما نگران است که بعد از اطلاع از مطالبه مهریه، آن مال را به شخص دیگری منتقل کند.

در این وضعیت نباید صرفا بر اساس حدس و نگرانی اقدام کرد. انتقال مال می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و برای بررسی اینکه آیا معامله با هدف فرار از پرداخت دین انجام شده یا نه، باید شرایط انتقال، زمان معامله و وضعیت مالی زوج مورد بررسی قرار گیرد.

این بخش از پرونده معمولا نیازمند دقت بیشتری است. به همین دلیل اگر چنین وضعیتی وجود دارد، بهتر است قبل از هر اقدام عجولانه، اسناد و اطلاعات مربوط به مال و انتقال آن جمع آوری شود و درباره راهکار قانونی مناسب تصمیم گیری شود.

وقتی زوج درخواست اعسار می دهد

یکی دیگر از موقعیت هایی که حضور وکیل می تواند مفید باشد، زمانی است که زوج ادعا می کند توانایی پرداخت مهریه را ندارد و دادخواست اعسار مطرح می کند.

اعسار به معنی از بین رفتن مهریه نیست. در صورت پذیرش اعسار، دادگاه با توجه به شرایط مالی زوج می تواند درباره نحوه پرداخت و تقسیط بدهی تصمیم گیری کند.

در این مرحله ممکن است درباره درآمد، اموال، هزینه های زندگی و توانایی واقعی زوج برای پرداخت اختلاف وجود داشته باشد. بنابراین اگر زوجه معتقد باشد وضعیت مالی زوج با ادعای اعسار او مطابقت ندارد، بررسی مدارک و دفاع درست اهمیت پیدا می کند.

وقتی زوج شغل یا درآمد مشخصی دارد

گاهی زوج مال قابل توجهی به نام خود ندارد اما شغل و درآمد مشخصی دارد. در این شرایط نیز باید بررسی شود که چه حقوق مالی از او وجود دارد و مطابق قانون چه میزان از آن می تواند در فرایند اجرای محکومیت مورد استفاده قرار گیرد.

برای مثال ممکن است زوج کارمند باشد یا از محل فعالیت خود درآمد مستمر داشته باشد. این موضوع به خودی خود به معنی امکان برداشت کامل درآمد او نیست و مقررات مربوط به میزان قابل توقیف باید رعایت شود.

در پرونده هایی که درآمد زوج بخش مهمی از وضعیت مالی او را تشکیل می دهد، بررسی دقیق شرایط می تواند از تصمیم گیری اشتباه جلوگیری کند.

وقتی درباره میزان یا نوع مهریه اختلاف وجود دارد

گاهی اختلاف فقط درباره پرداخت یا عدم پرداخت مهریه نیست. ممکن است درباره اصل تعهد، میزان مهریه، پرداخت بخشی از آن، نوع مهریه یا شرایط مندرج در سند ازدواج اختلاف ایجاد شود.

در چنین پرونده ای بهتر است قبل از ثبت درخواست، سند ازدواج و مدارک مربوط به پرداخت های قبلی با دقت بررسی شود.

برای نمونه اگر زوج مدعی باشد بخشی از مهریه را پرداخت کرده است، مدارک مربوط به این پرداخت می تواند در تعیین میزان واقعی طلب اهمیت داشته باشد.

وقتی قبلا برای مهریه اقدام شده است

اگر زوجه قبلا از طریق اجرای ثبت یا دادگاه برای مطالبه مهریه اقدام کرده باشد، بهتر است قبل از شروع یک اقدام جدید، وضعیت پرونده قبلی مشخص شود.

گاهی پرونده همچنان در جریان است. گاهی مالی توقیف شده است. گاهی نیز پرونده به دلیل شرایط خاص متوقف شده یا اقدامی در آن صورت گرفته که بر ادامه مسیر اثر دارد.

در چنین شرایطی شروع یک پرونده جدید بدون بررسی سوابق می تواند باعث سردرگمی یا انجام اقدامات تکراری شود.

وقتی همزمان چند موضوع خانوادگی مطرح است

پرونده مهریه گاهی به تنهایی مطرح نمی شود. ممکن است همزمان موضوعاتی مانند طلاق، نفقه، اجرت المثل، حضانت فرزند یا سایر اختلافات خانوادگی نیز وجود داشته باشد.

در این شرایط بهتر است هر موضوع به صورت جداگانه بررسی شود و در عین حال ارتباط میان آنها نیز در نظر گرفته شود.

برای مثال تصمیمی که در یک پرونده خانوادگی گرفته می شود ممکن است از نظر زمانی یا مالی بر پرونده دیگر اثر بگذارد. به همین دلیل داشتن یک تصویر کلی از وضعیت حقوقی خانواده می تواند به انتخاب مسیر مناسب کمک کند.

چه زمانی گرفتن وکیل ضروری نیست

از طرف دیگر نباید تصور کرد که هر شخصی که قصد مطالبه مهریه دارد حتما باید وکیل بگیرد.

اگر میزان مهریه مشخص باشد، سند ازدواج در دسترس باشد، درباره اصل طلب اختلافی وجود نداشته باشد و زوج نیز مال مشخص و قابل پیگیری داشته باشد، ممکن است فرد بتواند مراحل قانونی را شخصا انجام دهد.

در چنین شرایطی مهمتر از گرفتن وکیل، آگاهی از مراحل کار و توجه به مهلت های قانونی است.

بنابراین توصیه به گرفتن وکیل نباید به یک قاعده همیشگی تبدیل شود. تصمیم درست باید بر اساس پیچیدگی پرونده و شرایط واقعی آن گرفته شود.

قبل از انتخاب وکیل مهریه به چه نکاتی توجه کنیم

اگر تصمیم گرفتید برای پرونده مهریه وکیل بگیرید، بهتر است انتخاب وکیل را صرفا بر اساس تبلیغات انجام ندهید.

تجربه وکیل در پرونده های خانواده، آشنایی با روند اجرای ثبت و دادگاه، توانایی بررسی وضعیت مالی زوج و نحوه پیگیری پرونده از جمله مواردی است که می تواند اهمیت داشته باشد.

همچنین بهتر است درباره هزینه وکالت، حدود خدمات وکیل و مراحلی که قرار است توسط او انجام شود از ابتدا صحبت شود تا در ادامه اختلافی درباره وظایف و هزینه ها ایجاد نشود.

در نهایت باید توجه داشت که هیچ وکیلی نمی تواند نتیجه قطعی یک پرونده را تضمین کند. پرونده مهریه به شرایط مالی زوج، مدارک موجود، تصمیم مراجع قانونی و وضعیت واقعی پرونده وابسته است.

به همین دلیل یک وکیل خوب قبل از هر چیز باید شرایط پرونده را بررسی کند و بر اساس همان شرایط راهکار قانونی پیشنهاد دهد.

در نتیجه اگر پرونده شما ساده است، ممکن است بتوانید بدون وکیل آن را دنبال کنید. اما اگر با اموال متعدد، انتقال دارایی، ادعای اعسار، اختلاف درباره میزان مهریه، پرونده های قبلی یا چند دعوای خانوادگی همزمان روبرو هستید، مشورت با یک وکیل می تواند کمک کند تا مسیر را با شناخت بیشتری شروع کنید.

مهم این است که پیش از هر اقدامی بدانید دقیقا چه حقی دارید، از چه مسیری باید آن را مطالبه کنید و در هر مرحله چه اقدامی به نفع شماست.

تکلیف مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه چیست

یکی از پرتکرارترین سوالات درباره مهریه مربوط به عدد ۱۱۰ سکه است.

بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، اگر مهریه در زمان وقوع عقد تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است.

اما اگر مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه باشد، درباره مازاد بر ۱۱۰ سکه، ملاک پرداخت ملائت و توان مالی زوج است.

این موضوع به این معنا نیست که اگر مهریه مثلا ۳۰۰ سکه باشد، زوجه فقط مالک ۱۱۰ سکه است.

اصل مهریه همان چیزی است که در عقد تعیین شده است.

مسئله ۱۱۰ سکه بیشتر به ضمانت اجرای قانونی برای وصول مهریه و شرایط اعمال مقررات مربوط به محکومیت های مالی ارتباط دارد.

به همین دلیل عبارت مهریه فقط ۱۱۰ سکه است، بیان دقیقی از قانون نیست.

آیا مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه قابل مطالبه است

بله.

مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه نیز قابل مطالبه است.

اما درباره مازاد، زوجه باید بتواند توانایی مالی زوج برای پرداخت را در چارچوب مقررات مربوط اثبات کند یا مالی از زوج برای وصول طلب وجود داشته باشد.

برای مثال اگر مهریه ۳۰۰ سکه باشد، اینطور نیست که ۱۹۰ سکه باقی مانده خود به خود از بین برود.

تفاوت اصلی در ضمانت اجرای وصول است.

آیا می توان برای مهریه اموال زوج را توقیف کرد

در صورت وجود شرایط قانونی، امکان توقیف اموال زوج وجود دارد.

اما باید توجه کرد که قانون برای حمایت از حداقل زندگی بدهکار، برخی اموال را تحت عنوان مستثنیات دین از توقیف خارج کرده است.

بنابراین قبل از اقدام برای توقیف یک مال باید بررسی شود که آیا مال مورد نظر اصولا قابل توقیف است یا خیر.

این موضوع به خصوص درباره خانه محل سکونت، وسایل ضروری زندگی، ابزار کار و برخی اموال دیگر اهمیت پیدا می کند.

چه اموالی معمولا برای مهریه قابل بررسی هستند

بسته به شرایط پرونده می توان وضعیت اموال مختلف زوج را بررسی کرد.

ملک.

خودرو.

حساب های بانکی.

حقوق و مزایا در حدود مقررات قانونی.

سهام و برخی حقوق مالی.

سرقفلی یا حقوق مالی قابل توقیف در صورت وجود شرایط قانونی.

سایر اموالی که قانون توقیف آنها را اجازه داده است.

اما یک نکته مهم وجود دارد. توقیف مال با شناسایی مال تفاوت دارد.

ممکن است مالی به نام زوج باشد اما به دلیل شرایط قانونی قابل توقیف نباشد. همچنین ممکن است مال در رهن یا دارای محدودیت حقوقی باشد.

پس نمی توان صرفا با دیدن نام یک ملک یا خودرو در سوابق، نتیجه گرفت که مهریه حتما از همان مال وصول می شود.

مستثنیات دین در مطالبه مهریه

یکی از مهمترین نکاتی که هنگام توقیف اموال باید به آن توجه شود، مستثنیات دین است.

قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی برای برخی اموال و نیازهای ضروری بدهکار حمایت قانونی در نظر گرفته است.

برای همین اگر زوج یک واحد مسکونی داشته باشد، بررسی اینکه آن خانه چه وضعیتی دارد و آیا شرایط مستثنیات دین را دارد یا نه، اهمیت زیادی دارد.

این موضوع در عمل یکی از بخش هایی است که می تواند اختلاف زیادی بین تصور اولیه افراد و نتیجه واقعی پرونده ایجاد کند.

آیا می توان حساب بانکی زوج را برای مهریه توقیف کرد

در صورت وجود شرایط قانونی، حساب های بانکی زوج می توانند از جمله اموالی باشند که برای وصول طلب مورد بررسی قرار می گیرند.

اما میزان موجودی حساب، منشا وجه، مقررات اجرایی و سایر شرایط پرونده باید بررسی شود.

به همین دلیل بهتر است زوجه تصور نکند که با درخواست توقیف حساب، حتما مبلغ قابل توجهی در حساب پیدا خواهد شد.

اگر زوج مالی به نام خودش نداشته باشد چه می شود

نداشتن مال قابل توقیف به معنای از بین رفتن مهریه نیست.

اگر در یک مقطع مالی از زوج پیدا نشود، ممکن است وصول مهریه در همان مرحله امکان پذیر نباشد. اما اصل طلب همچنان می تواند باقی باشد و شرایط مالی زوج ممکن است در آینده تغییر کند.

از طرف دیگر اگر زوج توانایی پرداخت نداشته باشد، ممکن است موضوع اعسار و تقسیط مطرح شود.

در اینجا باید بین نداشتن مال، ناتوانی واقعی از پرداخت و پنهان کردن مال تفاوت قائل شد.

اعسار زوج از پرداخت مهریه چیست

اعسار به زبان ساده یعنی شخص توانایی پرداخت یکجای بدهی خود را ندارد.

اگر زوج مدعی اعسار باشد، موضوع در مرجع قضایی بررسی می شود.

در صورت پذیرش اعسار، ممکن است دادگاه با توجه به شرایط مالی زوج، مهریه را تقسیط کند.

بنابراین طرح اعسار به این معنا نیست که مهریه بخشیده شده است.

در واقع اصل بدهی ممکن است همچنان وجود داشته باشد اما شیوه پرداخت آن با توجه به وضعیت مالی زوج تعیین شود.

آیا با درخواست اعسار مهریه از بین می رود

خیر.

اعسار به خودی خود باعث از بین رفتن مهریه نمی شود.

اگر دادگاه اعسار را بپذیرد، ممکن است برای پرداخت بدهی، اقساط تعیین شود.

به همین دلیل زوجه باید میان بخشش مهریه، کاهش مهریه و تقسیط مهریه تفاوت قائل شود.

این سه موضوع یکی نیستند.

آیا امکان ممنوع الخروج کردن زوج بابت مهریه وجود دارد

ممنوع الخروجی در پرونده های مالی می تواند تحت شرایط قانونی مطرح شود.

اما ممنوع الخروجی یک اقدام خودکار و بدون قید و شرط نیست و باید مقررات مربوط به آن رعایت شود.

در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۵۲۵ نیز درباره تفاوت ممنوع الخروجی در اجرای ثبت و اجرای احکام دادگستری و آثار اعسار توضیح داده شده است.

بنابراین اگر هدف زوجه از مطالبه مهریه، ممنوع الخروج کردن زوج نیز باشد، باید شرایط پرونده جداگانه بررسی شود.

اگر زوج اموال خود را به نام شخص دیگری منتقل کند چه می شود

یکی از نگرانی های رایج این است که زوج پس از اطلاع از مطالبه مهریه، اموال خود را به نام شخص دیگری منتقل کند. البته هر انتقال مالی به معنی فرار از دین نیست و برای بررسی موضوع باید زمان انتقال، شرایط معامله، وضعیت مالی زوج و واقعی بودن معامله بررسی شود.

مطابق ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، اگر انتقال مال با انگیزه فرار از پرداخت دین و با شرایط مقرر در قانون انجام شده باشد، می تواند برای انتقال دهنده پیامدهای قانونی داشته باشد. بنابراین اگر زوجه با چنین وضعیتی روبرو شده است، بهتر است مدارک مربوط به مال، تاریخ انتقال و اطلاعات مربوط به معامله را تا حد امکان جمع آوری کند.

اگر بررسی وضعیت انتقال اموال یا پیگیری حقوقی مهریه برای شما پیچیده شده است، مشورت با یک بهترین وکیل مهریه تهران می تواند به بررسی اسناد و انتخاب مسیر قانونی مناسب کمک کند. البته تصمیم درباره اقدام قانونی باید بر اساس شرایط واقعی پرونده و مدارک موجود گرفته شود.

نکته مهم این است که اگر زوج مالی را منتقل کرده باشد، نمی توان بدون بررسی وضعیت مالکیت و شرایط معامله، مستقیما درخواست توقیف آن را مطرح کرد. ابتدا باید مشخص شود انتقال چگونه انجام شده و آیا شرایط قانونی لازم برای پیگیری آن وجود دارد یا خیر.

بنابراین اگر احتمال می دهید زوج برای جلوگیری از وصول مهریه دارایی خود را منتقل کرده است، بهتر است قبل از هر اقدامی موضوع را دقیق بررسی کنید. در چنین پرونده هایی، زمان انتقال، اسناد معامله و وضعیت مالی زوج می تواند نقش مهمی در تعیین مسیر قانونی داشته باشد.

نکات مهم درباره مطالبه مهریه از اجرای ثبت

اولین نکته این است که اجرای ثبت فقط برای صدور یک برگه اجراییه نیست. اگر قرار است این مسیر انتخاب شود، باید وضعیت اموال زوج نیز به شکل جدی پیگیری شود.

دوم اینکه سند ازدواج را با دقت بررسی کنید. نوع مهریه، تعداد سکه یا میزان مال، عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن و سایر شروط درج شده در سند می تواند اهمیت داشته باشد.

سوم اینکه اگر مالی از زوج سراغ دارید، اطلاعات آن را نگه دارید.

چهارم اینکه ابلاغ های سامانه را نادیده نگیرید. در پرونده های اجرایی، بی توجهی به ابلاغ ها ممکن است باعث از دست رفتن فرصت های قانونی شود.

پنجم اینکه اگر نسبت به عملیات اجرایی اعتراض دارید، مهلت های قانونی را جدی بگیرید. برای نمونه ماده ۱۶۹ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، امکان شکایت از عملیات اجرایی نزد رئیس ثبت را پیش بینی کرده و در صورت اعتراض به نظر رئیس ثبت، مهلت ده روزه برای طرح شکایت در مرجع مربوط مطرح شده است.

نکات مهم درباره مطالبه مهریه از دادگاه

در دادگاه نیز بهتر است قبل از ثبت دادخواست، اطلاعات مربوط به مهریه به صورت دقیق بررسی شود.

میزان مهریه باید مطابق سند ازدواج درج شود.

مشخصات طرفین باید صحیح باشد.

اگر زوج اموالی دارد، اطلاعات مربوط به آن می تواند برای اقدامات بعدی مهم باشد.

اگر احتمال انتقال اموال وجود دارد، باید درباره راهکارهای قانونی حفظ حقوق زوجه با دقت بیشتری اقدام کرد.

همچنین اگر زوج بعد از محکومیت ادعای اعسار کند، موضوع باید در چارچوب مقررات مربوط به اعسار و تقسیط بررسی شود.

آیا مطالبه مهریه به معنی طلاق گرفتن است

خیر.

مطالبه مهریه و طلاق دو موضوع حقوقی جدا از یکدیگر هستند.

زوجه می تواند در حالی که همچنان در زندگی مشترک است، مهریه خود را مطالبه کند.

همچنین ممکن است زن و شوهر از یکدیگر جدا شده باشند و موضوع مهریه همچنان باقی باشد.

پس مطالبه مهریه به خودی خود به معنی درخواست طلاق نیست.

آیا زن می تواند در دوران زندگی مشترک مهریه خود را مطالبه کند

بله.

مطالبه مهریه وابسته به طلاق نیست.

مهریه از حقوق مالی زوجه است و در صورت وجود شرایط قانونی، زوجه می تواند آن را مطالبه کند.

به همین دلیل عبارت هایی مانند گرفتن مهریه فقط بعد از طلاق امکان دارد، درست نیست.

مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چه تفاوتی دارند

این موضوع در زمان مطالبه مهریه اهمیت زیادی دارد.

در مهریه عندالمطالبه، اصل بر این است که با مطالبه زوجه، موضوع پرداخت مهریه مطرح می شود.

در مهریه عندالاستطاعه، توانایی مالی زوج در چارچوب شرایط قانونی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

به همین دلیل قبل از اقدام باید متن دقیق سند ازدواج بررسی شود.

صرف اینکه در عرف گفته می شود مهریه مثلا ۳۰۰ سکه است، برای تعیین نحوه مطالبه کافی نیست. باید دید در سند رسمی ازدواج دقیقا چه چیزی نوشته شده است.

آیا اجرای ثبت می تواند برای مهریه اموال زوج را شناسایی کند

اجرای ثبت دارای سازوکارهای اجرایی برای شناسایی و توقیف اموال در چارچوب قانون است.

در سالهای اخیر نیز حرکت به سمت الکترونیکی شدن فرایند اجرای اسناد رسمی جدی تر شده است. ماده ۱۱۴ قانون برنامه هفتم پیشرفت، سازمان ثبت را مکلف کرده است سامانه خودکاربری اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا را با قابلیت هایی مانند ثبت غیرحضوری درخواست ها، دریافت اطلاعات لازم برای صدور اجراییه و بازداشت و رفع بازداشت برخط املاک دارای سند حدنگار توسعه دهد.

این موضوع نشان می دهد که فرایند اجرای اسناد رسمی در حال حرکت به سمت استفاده بیشتر از خدمات الکترونیکی است.

آیا می توان همزمان از دادگاه و اجرای ثبت اقدام کرد

این سوال باید با توجه به وضعیت پرونده پاسخ داده شود.

اصل مهم این است که یک دین واحد را نمی توان به شکلی پیگیری کرد که برای یک طلب، دو عملیات اجرایی موازی و بدون هماهنگی ایجاد شود.

در عین حال در برخی شرایط، مطالبه بخش های مختلف مهریه از مسیرهای متفاوت می تواند موضوع بررسی قرار گیرد.

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۵۲۵ نیز درباره امکان مطالبه بخشی از مهریه در دادگاه و بخش دیگری در اجرای ثبت و شرایط اجرای آنها توضیح داده است.

به همین دلیل اگر زوجه قصد دارد بخشی از مهریه را از اجرای ثبت و بخش دیگری را از دادگاه پیگیری کند، بهتر است پیش از ثبت درخواست ها، وضعیت پرونده با دقت بررسی شود.

برای مطالبه مهریه از کجا شروع کنیم

اگر بخواهیم کل مسیر را خیلی ساده کنیم، بهتر است ابتدا چند سوال درباره پرونده خودتان پاسخ دهید.

مهریه دقیقا چه مقدار است.

مهریه عندالمطالبه است یا عندالاستطاعه.

سند ازدواج در دسترس است یا نیاز به دریافت رونوشت دارد.

آیا زوج مال مشخصی به نام خود دارد.

آیا احتمال انتقال اموال وجود دارد.

آیا زوج شاغل است و درآمد مشخص دارد.

آیا قبلا بخشی از مهریه پرداخت شده است.

آیا قبلا برای مهریه پرونده ای در اجرای ثبت یا دادگاه تشکیل شده است.

پاسخ این سوال ها می تواند مسیر اقدام را بسیار روشن تر کند.

مدارک و اطلاعاتی که بهتر است قبل از اقدام آماده کنید

قبل از شروع پرونده بهتر است یک پوشه برای مدارک خود آماده کنید.

سند ازدواج.

شناسنامه.

کارت ملی.

اطلاعات کامل زوج.

مدارک مربوط به پرداخت های قبلی در صورت وجود.

اطلاعات مربوط به اموال احتمالی زوج.

اطلاعات مربوط به محل کار زوج در صورت وجود.

مدارک مربوط به پرونده های قبلی.

وکالتنامه در صورت داشتن وکیل.

داشتن این اطلاعات باعث می شود در مراحل بعدی مجبور نشوید دوباره برای پیدا کردن مدارک و اطلاعات وقت زیادی صرف کنید.

چند اشتباه رایج در مطالبه مهریه

یکی از اشتباهات رایج این است که افراد فقط به تعداد سکه توجه می کنند و وضعیت مالی زوج را بررسی نمی کنند.

اشتباه دوم این است که تصور می شود عدد ۱۱۰ به معنی از بین رفتن تمام مهریه بیشتر از این مقدار است.

اشتباه سوم این است که افراد تصور می کنند هر مالی که به نام زوج باشد بدون هیچ محدودیتی قابل توقیف است.

اشتباه چهارم بی توجهی به ابلاغ های پرونده است.

اشتباه پنجم این است که بدون بررسی وضعیت پرونده، همزمان اقدامات مختلفی در دادگاه و اجرای ثبت انجام شود.

اشتباه ششم این است که در صورت انتقال یک مال توسط زوج، بدون بررسی حقوقی نتیجه گیری شود که حتما فرار از دین اتفاق افتاده است.

اشتباه هفتم این است که تصور شود اعسار به معنی بخشیده شدن مهریه است.

اشتباه هشتم این است که قبل از بررسی سند ازدواج، صرفا بر اساس گفته های اطرافیان اقدام شود.

آیا برای مطالبه مهریه داشتن وکیل ضروری است

خیر. برای مطالبه مهریه داشتن وکیل الزامی نیست و زوجه می تواند شخصا از طریق دادگاه یا اجرای ثبت برای دریافت مهریه خود اقدام کند.

با این حال مطالبه مهریه همیشه به سادگی ثبت درخواست و پیگیری چند مرحله اداری نیست. ممکن است زوج از پرداخت مهریه خودداری کند، اموال مشخصی نداشته باشد، برای پرداخت مهریه درخواست اعسار بدهد یا اموال خود را منتقل کرده باشد. در چنین شرایطی پرونده می تواند با چالش ها و موانع بیشتری همراه شود و پیگیری آن نیاز به آشنایی با مراحل قانونی داشته باشد.

اگر احساس می کنید پرونده شما شرایط پیچیده ای دارد یا در مسیر مطالبه مهریه با مشکل مواجه شده اید، می توانید از یک وکیل خانواده کمک بگیرید. برای بررسی و پیدا کردن وکلای مختلف نیز می توانید از وکیل کلیک (vakilclick.com) به عنوان مرجع معرفی وکلا استفاده کنید و سوابق و حوزه فعالیت وکیل مورد نظر خود را بررسی کنید.

در نهایت انتخاب وکیل به شرایط پرونده شما بستگی دارد و یک الزام قانونی نیست. اگر پرونده ساده باشد ممکن است بتوانید شخصا آن را پیگیری کنید. اما در پرونده هایی که با اعسار، توقیف اموال، انتقال دارایی یا اختلافات مالی همراه هستند، کمک گرفتن از وکیل می تواند مسیر پیگیری پرونده را برای شما ساده تر کند.

جمع بندی

مطالبه مهریه یک فرایند حقوقی است که ممکن است از اجرای ثبت یا دادگاه خانواده دنبال شود.

اجرای ثبت به دلیل رسمی بودن سند ازدواج، یکی از مسیرهای مهم برای اجرای مهریه است و آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، نحوه درخواست اجرا برای مهریه را از دفترخانه تنظیم کننده سند پیش بینی کرده است.

در مقابل، دادگاه خانواده نیز می تواند به دعوای مطالبه مهریه رسیدگی کند.

مهمترین نکته این است که برای انتخاب مسیر درست، فقط نباید به عدد مهریه نگاه کرد. وضعیت مالی زوج، وجود یا نبود اموال، نوع مهریه، سابقه پرداخت، شرایط سند ازدواج و احتمال طرح اعسار همگی اهمیت دارند.

همچنین عدد ۱۱۰ سکه به این معنی نیست که مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه قابل مطالبه نیست. بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، تفاوت اصلی در ضمانت اجرای وصول و ملاک ملائت زوج نسبت به مازاد است.

در نهایت، اگر قصد مطالبه مهریه دارید بهتر است قبل از هر اقدامی سند ازدواج و وضعیت مالی زوج را با دقت بررسی کنید. گاهی یک اقدام درست در ابتدای مسیر می تواند از چندین مرحله رفت و برگشت و هزینه اضافی در ادامه پرونده جلوگیری کند.

سوالات متداول درباره مطالبه مهریه

آیا برای گرفتن مهریه حتما باید طلاق گرفت؟

خیر. مطالبه مهریه مستقل از طلاق است و زوجه می تواند در دوران زندگی مشترک نیز در صورت وجود شرایط قانونی مهریه خود را مطالبه کند.

آیا برای مهریه حتما باید به اجرای ثبت مراجعه کرد؟

اجرای ثبت یکی از مسیرهای قانونی مطالبه مهریه است اما نباید مقررات قدیمی مربوط به الزام مراجعه ابتدایی به اجرای ثبت در برنامه ششم را به عنوان یک الزام دائمی فعلی معرفی کرد. اجرای ثبت همچنان برای اجرای سند رسمی ازدواج قابل استفاده است.

آیا مهریه بیشتر از ۱۱۰ سکه قابل مطالبه است؟

بله. بیشتر بودن مهریه از ۱۱۰ سکه باعث از بین رفتن مازاد نمی شود. اما درباره مازاد، توانایی مالی زوج در چارچوب ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده اهمیت دارد.

آیا اگر زوج پول نداشته باشد مهریه بخشیده می شود؟

خیر. ناتوانی مالی زوج به معنی بخشیده شدن خودکار مهریه نیست. ممکن است در صورت اثبات اعسار، پرداخت مهریه مطابق تصمیم دادگاه تقسیط شود.

آیا می توان برای مهریه خانه زوج را توقیف کرد؟

این موضوع به شرایط خانه و مقررات مربوط به مستثنیات دین بستگی دارد. بنابراین نمی توان درباره همه خانه ها یک پاسخ یکسان داد.

آیا می توان حساب بانکی زوج را برای مهریه توقیف کرد؟

در صورت وجود شرایط قانونی، حساب بانکی و موجودی قابل توقیف می تواند در فرایند وصول طلب مورد بررسی قرار گیرد.

اگر زوج هیچ مالی نداشته باشد چه می شود؟

نداشتن مال قابل توقیف در یک مقطع به معنی از بین رفتن مهریه نیست. در چنین شرایطی موضوع توانایی مالی زوج، اعسار، تقسیط و امکان شناسایی اموال در آینده اهمیت پیدا می کند.

آیا برای مطالبه مهریه داشتن وکیل ضروری است؟

خیر. اما در پرونده های پیچیده، داشتن وکیل می تواند در انتخاب مسیر مناسب، پیگیری توقیف اموال، رسیدگی به اعسار و اعتراض به اقدامات اجرایی کمک کننده باشد.

آیا اجرای ثبت برای مطالبه مهریه سریع تر از دادگاه است؟

نمی توان برای همه پرونده ها یک زمان مشخص تعیین کرد. سرعت پرونده به عواملی مانند کامل بودن مدارک، وجود مال قابل توقیف، وضعیت ابلاغ، میزان همکاری طرفین و پیچیدگی پرونده بستگی دارد.

اگر زوج اموالش را منتقل کرده باشد چه کنیم؟

ابتدا باید نوع انتقال، زمان آن و شرایط معامله بررسی شود. اگر احتمال فرار از دین وجود داشته باشد، موضوع می تواند از نظر حقوقی قابل پیگیری باشد اما تشخیص آن نیاز به بررسی دقیق مدارک و شرایط معامله دارد.